PHẪU THUẬT NỘI SOI ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ HOÀNH
BS. Trần Nguyễn Nhật
Cơ hoành và thoát vị hoành là gì?
Cơ hoành là một cấu trúc cân cơ có hình vòm, đóng vai trò ngăn cách giữa các tạng trong ổ bụng và lồng ngực. Thoát vị hoành là tình trạng các cơ quan vốn nằm trong ổ bụng vì một nguyên nhân nào đó di chuyển lên khoang lồng ngực, có thể gây ra triệu chứng khó chịu hoặc không có biểu hiện rõ ràng.
Ở trẻ em, tình trạng này có thể xuất hiện ngay từ khi mới sinh, được gọi là thoát vị hoành bẩm sinh. Trong khi đó, ở người lớn, bệnh thường là hậu quả của chấn thương hoặc tai nạn.
Dù nguyên nhân là gì, nếu thoát vị cơ hoành cấp tính xảy ra, các tạng trong ổ bụng có thể chèn ép tim và phổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp. Khi đó, bệnh nhân cần được phẫu thuật cấp cứu để đảm bảo tính mạng. Ngược lại, với các trường hợp khối thoát vị nhỏ, chưa có biến chứng nghẹt, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật theo kế hoạch.
Phân loại thoát vị hoành
Loại A – Thoát vị trượt
Đây là dạng phổ biến nhất, gặp ở cả người trẻ và người lớn tuổi. Trong trường hợp này, phần khuyết tâm vị bị đẩy lên trên cơ hoành, gây thoát vị một phần dạ dày theo hướng đối xứng.
Loại B – Thoát vị cuốn
Phần đáy vị bị cuốn lên phía trên chỗ nối thực quản – dạ dày, trong khi khuyết tâm vị vẫn nằm dưới cơ hoành. Loại này thường là biến chứng sau phẫu thuật điều trị trào ngược dạ dày – thực quản.
Loại C – Thoát vị hỗn hợp
Là sự kết hợp giữa thoát vị trượt và thoát vị cuốn. Cả khuyết tâm vị và đáy vị đều bị đẩy lên trên cơ hoành, trong đó đáy vị có thể nằm cao hơn. Thường gặp ở người lớn tuổi, ban đầu là thoát vị trượt, sau đó tiến triển thành dạng hỗn hợp.
Loại D – Thoát vị phức tạp
Đây là dạng hiếm gặp, xảy ra khi nhiều cơ quan khác như đại tràng, ruột non, mạc nối… di chuyển vào lồng ngực, tạo thành túi thoát vị lớn phía trên cơ hoành.
Nguyên nhân thoát vị cơ hoành
Các nguyên nhân thường gặp gây thoát vị hoành bao gồm:
- Tổn thương cơ hoành do chấn thương
- Thoát vị hoành bẩm sinh
- Tăng áp lực ổ bụng đột ngột (ho, hắt hơi, nôn, rặn khi táo bón, nâng vật nặng…)
Đối tượng có nguy cơ mắc thoát vị hoành
Thoát vị hoành có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, nguy cơ cao hơn ở:
- Người trên 50 tuổi
- Phụ nữ thừa cân hoặc béo phì
Triệu chứng thoát vị hoành
Triệu chứng của thoát vị hoành khá đa dạng, phụ thuộc vào mức độ và cơ quan bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể gặp:
- Ợ nóng, ợ hơi
- Khó nuốt
- Đau ngực, đau bụng (có thể dữ dội)
- Buồn nôn, nôn
- Khó thở
- Táo bón hoặc không thể đại tiện
Do biểu hiện không đặc hiệu, bệnh dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác như đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc đau thắt ngực.
Phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị hoành
Phẫu thuật nội soi thoát vị hoành là phương pháp can thiệp tối thiểu, sử dụng các vết rạch nhỏ trên da để đưa dụng cụ và camera vào trong cơ thể. Hình ảnh từ camera được truyền lên màn hình, giúp bác sĩ quan sát và thao tác chính xác trong lồng ngực và ổ bụng.
Ưu điểm của phẫu thuật nội soi
- Ít xâm lấn, vết mổ nhỏ
- Tính thẩm mỹ cao, hạn chế sẹo
- Thời gian hồi phục nhanh hơn so với mổ mở
- Giảm nguy cơ biến chứng sau mổ
Trong khi đó, phẫu thuật mở có diện can thiệp rộng, thời gian hồi phục dài hơn và nguy cơ sẹo xấu cao hơn.
Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả kỹ thuật này, các cơ sở y tế cần có:
- Hệ thống trang thiết bị nội soi hiện đại
- Phẫu thuật viên được đào tạo chuyên sâu, giàu kinh nghiệm
Điều này giúp hạn chế tối đa nguy cơ tái phát sau điều trị.
Ca lâm sàng
Phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị hoành tại Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội.
Ngày 09/01/2021, bệnh nhân nữ H.T.P, 78 tuổi, nhập viện tại Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội – Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn với triệu chứng đau bụng âm ỉ vùng thượng vị, có lúc đau dữ dội, kèm theo đau tức ngực trái.
Sau khi thăm khám và chụp cắt lớp vi tính (CT), các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị thoát vị hoành thể hỗn hợp qua khe thực quản, với tạng thoát vị là dạ dày.
